Kennisbank · Wat zijn gunningscriteria precies bij aanbestedingen?

Wat zijn gunningscriteria precies bij aanbestedingen?

Bijgewerkt 3 september 2026 · 7 min lezen

Wat zijn gunningscriteria precies? Lees hoe ze uw score bepalen, hoe u punten terugverdient en waar u uw inschrijving op controleert vóór indiening.

Een aanbesteding kunt u inhoudelijk uitstekend uitvoeren en toch verliezen op papier. Niet omdat uw prijs te hoog is of uw team onvoldoende ervaring heeft, maar omdat uw plan van aanpak niet aantoonbaar aansluit op wat de opdrachtgever beloont. Wat zijn gunningscriteria precies? Het zijn de onderdelen waarop een aanbestedende dienst uw geldige inschrijving beoordeelt en punten toekent.

Dat onderscheid is cruciaal. Aan eisen moet u voldoen. Op gunningscriteria kunt u zich onderscheiden. Wie die twee door elkaar haalt, besteedt tijd aan een netjes verhaal dat geen extra punten oplevert - of mist een verplichte onderbouwing die tot uitsluiting leidt.

Gunningscriteria bepalen wie de opdracht krijgt

Bij een publieke aanbesteding vergelijkt de opdrachtgever de inschrijvingen volgens een vooraf bekendgemaakte beoordelingsmethode. Gunningscriteria vormen die meetlat. Ze laten zien welke aanbieding economisch het meest voordelig is, vaak aangeduid als EMVI of BPKV.

De criteria kunnen gaan over prijs, kwaliteit of een combinatie daarvan. Bij een schoonmaakaanbesteding kan prijs bijvoorbeeld voor 40 procent meetellen en kwaliteit voor 60 procent. Binnen kwaliteit kunnen vervolgens subcriteria staan, zoals het implementatieplan, kwaliteitsborging, communicatie met de opdrachtgever en social return.

Een hoger bedrag aan kwaliteitspunten kan dus een relatief hogere prijs compenseren. Maar dat gebeurt alleen als uw antwoord precies raakt aan de gepubliceerde beoordelingspunten. Een algemene belofte als ‘wij leveren hoge kwaliteit’ scoort zelden. De beoordelaar moet kunnen terugzien hoe uw werkwijze het genoemde risico verlaagt, welke actie u uitvoert en hoe u het resultaat meet.

De aanbestedende dienst mag tijdens de beoordeling niet zomaar nieuwe wensen toevoegen. De gunningscriteria, de weging en de beoordelingssystematiek moeten vooraf voldoende duidelijk zijn. Dat is geen detail voor juristen: het geeft u de ruimte om bewust te kiezen waar uw team zijn schaarse schrijftijd inzet.

Gunningscriteria zijn iets anders dan eisen

In een aanbestedingsdossier komen meerdere soorten voorwaarden voor. Ze hebben elk een andere functie.

Geschiktheidseisen toetsen of uw onderneming de opdracht aankan. Denk aan referentieprojecten, minimale omzet, certificaten of een beroepsaansprakelijkheidsverzekering. U voldoet eraan of niet. Gunningscriteria bepalen daarna hoe goed uw aanbieding is ten opzichte van andere geldige inschrijvingen.

Ook het programma van eisen bevat vaak harde minimumeisen. Moet u binnen twee uur een storing oppakken, een bepaald systeem gebruiken of alle locaties bedienen? Dan is ‘ja, wij voldoen’ meestal de ondergrens. Beschrijf niet pagina’s lang hoe goed u aan zo’n eis voldoet, tenzij de uitwerking daarvan expliciet terugkomt in een kwaliteitscriterium.

Let ook op wensen. Een wens lijkt soms op een eis, maar levert doorgaans punten op. De formulering maakt verschil. ‘Inschrijver beschikt over’ wijst vaak op een vereiste. ‘De mate waarin inschrijver aantoont’ of ‘wordt beoordeeld op’ wijst meestal op een gunningscriterium. Controleer altijd de beoordelingsparagraaf, het inschrijvingsbiljet en de bijlagen. De definitie staat niet altijd op één plek.

Lees eerst de score, daarna pas de vraag

Veel MKB-teams openen een kwaliteitsvraag en beginnen direct te schrijven. Dat is begrijpelijk, maar niet efficiënt. Begin met de scoreverdeling. Een vraag van maximaal 25 punten verdient een andere aanpak dan een onderdeel van 5 punten, zeker als beide dezelfde maximale paginaruimte hebben.

Bekijk per criterium vier dingen: de maximale score, de weging, de beoordelingsaspecten en de scorebeschrijvingen. Die laatste staan soms in een tabel met termen als onvoldoende, voldoende, goed en uitstekend. Juist daar leest u welk bewijs nodig is om boven de basiswaardering uit te komen.

Stel dat een opdrachtgever uw implementatieplan beoordeelt op continuïteit, beheersing van opstartrisico’s en communicatie. Een antwoord dat alleen de planning beschrijft, is dan waarschijnlijk niet compleet. Een sterkere uitwerking koppelt elke stap aan een risico en een beheersmaatregel: wie is verantwoordelijk, wanneer grijpt u in, hoe escaleert u en hoe houdt de opdrachtgever zicht op voortgang?

Een praktisch werkdocument helpt. Maak per criterium een regel met de letterlijke vraag, het puntenaantal, de beoordelingsaspecten, de paginalimiet, de benodigde bewijsstukken en de verantwoordelijke schrijver. Voeg bij elk onderdeel het bronbestand, paginanummer en citaat toe. Zo bespreekt uw team geen aannames, maar controleerbare informatie uit het dossier.

De weging bepaalt uw scoringsstrategie

Niet elke aanbesteding beloont kwaliteit op dezelfde manier. Soms krijgt de laagste prijs het maximale aantal punten en worden andere prijzen volgens een formule omgerekend. Soms is er een fictieve korting: een hoge kwaliteitsscore verlaagt uw beoordelingsprijs. En soms zijn prijs en kwaliteit aparte scores die samen één eindtotaal vormen.

Daarom is ‘wij schrijven gewoon het beste plan’ geen strategie. U moet weten hoeveel punten u met kwaliteit kunt winnen en welk prijsverschil dat volgens de formule kan opvangen. Een kwaliteitsplan met veel potentie helpt weinig als prijs 80 procent weegt en uw tarief ver boven de markt ligt. Andersom is extreem laag prijzen riskant wanneer kwaliteit zwaar meetelt en de uitvoering daardoor ongeloofwaardig wordt.

Reken de scenario’s vooraf door. Wat gebeurt er als u op kwaliteit bijvoorbeeld 10 punten achterblijft? Welk prijsverschil is dan nog verdedigbaar? Een uitkomst blijft een inschatting, omdat u de aanbiedingen van concurrenten niet kent. Maar het voorkomt dat u blind stuurt op alleen prijs of alleen inhoud.

Let op een veelgemaakte fout: subcriteria zijn niet altijd gelijkwaardig. Als ‘kwaliteit van de dienstverlening’ 50 punten waard is, maar ‘duurzaamheid’ daarbinnen maximaal 5 punten oplevert, moet duurzaamheid wel concreet zijn, maar niet uw halve schrijftijd opslokken.

Van beoordelingsvraag naar bewijsbaar antwoord

Beoordelaars kunnen alleen punten geven voor wat u indient. Kennis die u tijdens een presentatie nog wilt toelichten, ervaring die niet in de referentie staat of een mooie werkwijze die alleen in het hoofd van uw uitvoerder zit, telt meestal niet mee.

Vertaal ieder beoordelingsaspect daarom naar een aantoonbare belofte. Een bruikbare structuur is eenvoudig: benoem de situatie of het risico, leg uw maatregel uit, wijs een eigenaar aan en maak het resultaat meetbaar. Bij ICT-beheer kan dat betekenen dat u niet alleen ‘proactieve monitoring’ noemt, maar beschrijft welke signalen u volgt, wie de melding beoordeelt, binnen welke termijn u opschaalt en welke rapportage de opdrachtgever ontvangt.

Gebruik voorbeelden alleen als ze bewijzen wat de vraag vraagt. Een referentie uit een vergelijkbare opdracht is sterk wanneer die laat zien dat u een vergelijkbare overgang, piekbelasting of veiligheidsrisico daadwerkelijk hebt beheerst. Een algemeen bedrijfsverhaal kost ruimte en maakt het de beoordelaar moeilijker om uw relevante bewijs te vinden.

Volg ook de vormvoorschriften letterlijk. Een plan met een limiet van vier A4’s is geen uitnodiging voor een bijlage van twintig pagina’s. Een verplichte invultabel vervangt u niet door een eigen brochure. Bij aanbestedingen telt compliance mee voordat kwaliteit überhaupt aan bod komt.

Controleer op hiaten, niet alleen op taal

Voor indiening verdient uw concept een andere controle dan een taalcheck. Controleer of elke vraag is beantwoord, elk subcriterium herkenbaar terugkomt en iedere belofte uitvoerbaar is binnen uw prijs en capaciteit. Vergelijk ook het programma van eisen met uw kwaliteitsplan. Een belofte die strijdig is met een harde eis kan vragen oproepen, hoe aantrekkelijk die ook klinkt.

Controleer daarnaast de meest recente nota van inlichtingen. Antwoorden op vragen kunnen een criterium verduidelijken, een format aanpassen of een eerdere passage corrigeren. Werk dus niet alleen vanuit de oorspronkelijke leidraad. Leg bij twijfel vast welk document leidend is en waarom.

Een hulpmiddel als TenderMaatje kan hierbij het dossier omzetten naar een eisenlijst, gunningscriteria en controlevragen, met bronverwijzing naar bestand, pagina en letterlijk citaat. Dat vervangt uw inhoudelijke keuze niet. Het maakt wel zichtbaar waar u nog informatie moet invullen en welk onderdeel van uw inschrijving onvoldoende is onderbouwd.

Wanneer moet u een vraag stellen?

Staat niet helder beschreven hoe punten worden toegekend, hoe een prijsformule werkt of wat de opdrachtgever onder een begrip verstaat? Stel dan op tijd een vraag voor de nota van inlichtingen. Niet om de beoordelaar te vertellen hoe hij moet inkopen, maar om een objectieve en vergelijkbare inschrijving mogelijk te maken.

Houd de vraag feitelijk. Verwijs naar de passage, benoem de onduidelijkheid en vraag welke uitleg of beoordelingswijze geldt. Een heldere vraag kan voorkomen dat u weken schrijft op basis van een aanname die uw concurrent niet deelt.

Gunningscriteria zijn dus geen abstract juridisch hoofdstuk aan het einde van de leidraad. Ze zijn uw commerciële opdrachtbrief: hier worden punten verdiend, hier bepaalt u uw inzet en hier moet elke claim te herleiden zijn naar bewijs. Lees de meetlat voordat u gaat schrijven. Dan blijft uw inschrijving niet alleen mooi op papier, maar ook aantoonbaar gericht op winnen.

← Alle artikelen