Kennisbank

Doorlooptijd aanbestedingsprocedure: reken je bidcapaciteit

10 november 2026 · Redactie TenderMaatje

Professional header image for educational tutorial: Doorlooptijd aanbestedingsprocedure: reken je bidcapaciteit

De doorlooptijd van een aanbestedingsprocedure is geen getal maar een reeks mijlpalen. Zo bepaal je per procedurevorm of je genoeg bidcapaciteit hebt.

Een aanbesteding plannen op alleen de inschrijfdeadline is meestal te optimistisch. De doorlooptijd aanbestedingsprocedure bestaat uit meerdere mijlpalen: aankondiging, nota van inlichtingen, beoordeling, verificatie en standstill. Die mijlpalen vallen per procedurevorm op andere momenten. Juist daarom is het verstandig om vóór je inschrijft te bepalen of je bidcapaciteit naast leveringswerk realistisch is.

In deze tutorial laten we zien hoe je de doorlooptijd aanbestedingsprocedure opbouwt als een set mijlpalen in plaats van als één getal. We beginnen bij de vraag waarom één doorlooptijd misleidend is. Daarna kijken we waar termijnen vandaan komen, met aandacht voor de Aanbestedingswet 2012, PIANOo en eForms. Vervolgens doorlopen we de mijlpalen in fase 2, van aankondigen tot afronden, en vergelijken we een openbare procedure zonder voorselectie met een procedure met voorselectie. Ook staan we stil bij de nota van inlichtingen, beoordeling, verificatie en standstill. Tot slot zetten we de stap naar bidcapaciteit met een go/no-go-rekensom in vijf stappen en een rekenvoorbeeld naast leveringswerk. Zo plan je niet alleen de inschrijfdeadline, maar de mijlpalen die je capaciteit echt raken.

Waarom is de doorlooptijd van een aanbestedingsprocedure geen enkel getal?

Elke aanbesteding bestaat uit een reeks mijlpalen, aankondiging tot standstill, waarvan de exacte ligging per procedurevorm verschilt. Bij een openbare procedure zonder voorselectie ontbreekt een aanmeldronde; bij een procedure met voorselectie komt daar een selectiefase met eigen termijnen bij. Check daarom eerst welke termijnen gelden per procedure. PIANOo houdt aparte termijnoverzichten voor openbare procedures en voor procedures met voorselectie bij.

Maak bovendien onderscheid tussen kloktijd en reactietijd. Kloktijd is het aantal kalenderweken dat het traject beslaat; reactietijd is het aantal momenten waarop jouw team echt moet leveren. De klassieke fout is alleen naar de inschrijfdeadline kijken. Ook beoordeling, verificatie en standstill vragen capaciteit, terwijl je leveringswerk gewoon doorgaat.

Waar komen de termijnen vandaan? Wet, PIANOo en eForms

Die mijlpalen hebben elk een wettelijke of beleidsmatige basis. De Aanbestedingswet 2012 kent strikte voorschriften voor termijnen. Gebruik de twee PIANOo-termijnpagina's die eerder zijn genoemd als controlepunt. Verifieer elk dagenaantal dat je in je bidplanning zet op die pagina's en in de geconsolideerde wettekst. Neem geen getal over uit een samenvatting van derden zonder de bron en de datum van die bron te controleren.

Voor Europese procedures zijn de minimumtermijnen per 1 juli 2016 gewijzigd. Gebruik je interne templates of voorbeeldplanningen die ouder zijn, controleer dan of ze nog aansluiten op de huidige voorschriften. De publicatie van EU-opdrachten verandert met eForms. Dat raakt vooral hoe en wanneer een aankondiging beschikbaar komt, en daarmee het startpunt van jouw klok. Wat er in de praktijk verandert voor jou, lees je in onze analyse van de Europese aanbesteding voor kleine bedrijven.

Werk daarom met bandbreedtes en momenten van het type "niet eerder dan". Noteer per mijlpaal de bron waarop je planning rust, zodat je bij een vraag van je directie kunt onderbouwen waarom een bepaalde week wel of niet haalbaar is.

De mijlpalen in fase 2: van aankondigen tot afronden

Met de bronnen uit de vorige stap als onderlegger gebruik je voor je bidplanning dezelfde ruggengraat als PIANOo voor fase 2: aankondigen, aanmelden, selecteren, inschrijven, gunnen en afronden. Rechtsbescherming hangt onder gunnen. De aankondiging start de klok; de procedurevorm bepaalt of de aanmeldronde van toepassing is. Bij aanmelden en selecteren lever je bewijsstukken, referenties en verklaringen rond uitsluitingsgronden aan. Dit is een aparte piek vóór de inschrijving en wordt vaak onderschat. Inschrijven is de formele deadline: plan terug vanaf die datum, niet vooruit vanaf vandaag. Na voorlopige gunning loopt de standstill-periode; daarna volgen definitieve gunning en contractvorming. Zie voor het Europese traject Het Europese aanbestedingsproces stap voor stap.

Mijlpaal

Openbaar zonder voorselectie

Met voorselectie

Bron en controledatum

Aankondigen

Start klok

Start klok, aanmeldronde volgt

PIANOo; datum vastleggen

Aanmelden en selecteren

n.v.t.

Bewijsstukken, referenties, uitsluitingsgronden

PIANOo; datum vastleggen

Inschrijven

Deadline inschrijving

Uitnodiging en deadline inschrijving

PIANOo; datum vastleggen

Gunnen, standstill, afronden

Voorlopige gunning, opschorting, contract

Idem

Aanbestedingswet 2012; datum vastleggen

Openbare procedure zonder voorselectie: mijlpalen en weekplanning

Bij de openbare procedure zonder voorselectie mag iedere partij die aan de eisen voldoet direct inschrijven. Er is dus geen aanmeld- en selectiefase, waardoor de eerste echte piek voor jouw team de inschrijving zelf is. De mijlpalen op rij: aankondiging, nota van inlichtingen, inschrijfdeadline, beoordeling, verificatie van bewijsstukken, voorlopige gunning, standstill en definitieve gunning. Na de voorlopige gunning geldt een standstill van 20 kalenderdagen. De tijd tussen aankondiging en inschrijfdeadline is je productievenster; daarna volgt vooral reactietijd, bijvoorbeeld voor vragen en bewijsstukken. Reken je bidcapaciteit per mijlpaal: hoeveel uur kost het lezen van de stukken, het schrijven per gunningscriterium en de interne review, en in welke kalenderweek valt dat werk? Zo zie je of de inschrijving samenvalt met leveringswerk. Controleer de geldende termijnen voor deze procedurevorm op de PIANOo-pagina over openbare procedures zonder voorselectie voordat je een harde weekindeling toezegt aan je projectteam. Wil je eerst de algemene opbouw van de aanbestedingsprocedure begrijpen, lees dan de aanbestedingsprocedures stap voor stap.

Procedure met voorselectie: de aanmelding als extra klok

Procedure met voorselectie: de aanmelding als extra klok
Procedure met voorselectie: de aanmelding als extra klok

Anders dan bij de openbare procedure komt er bij een procedure met voorselectie, zoals de niet-openbare procedure, een fase vóór de inschrijving. Je meldt je aan, de aanbestedende dienst toetst geschiktheid en selectiecriteria, en alleen geselecteerde partijen mogen inschrijven. Wil je weten hoe die selectie precies werkt, lees dan hoe selecteert de opdrachtgever welke partijen worden uitgenodigd?

Dat levert twee deadline-pieken op in plaats van één: eerst de aanmelding met bewijsstukken en referenties, later de inschrijving zelf, elk met eigen voorbereidingstijd. Voor je bidcapaciteit betekent dit dat je investeert zonder zekerheid dat je mag inschrijven. Reserveer daarom ook ruimte voor het scenario waarin je afvalt en die uren niet worden terugverdiend met een kansrijke inschrijving.

De mijlpalen in volgorde: aankondiging, aanmelding en selectie, uitnodiging tot inschrijven, nota van inlichtingen, inschrijfdeadline, beoordeling, verificatie, voorlopige gunning, standstill en definitieve gunning. Check de termijnen voor procedures met voorselectie op de betreffende PIANOo-pagina en in de geconsolideerde Aanbestedingswet-tekst. De aanmeld- en inschrijftermijnen kunnen afwijken van die in de openbare procedure.

De nota van inlichtingen: het moment waarop jij de planning kunt beïnvloeden

Ook bij een procedure met voorselectie, waar de aanmelding je eerste deadline-piek is, volgt na de uitnodiging tot inschrijven een moment dat je planning actief kunt beïnvloeden. De nota van inlichtingen is het formele vragenmoment: jouw vragen en de antwoorden daarop komen in een document dat de aanbestedingsstukken aanvult. Wat de wet hier precies over regelt, lees je in wat is de nota van inlichtingen en wat regelt de wet?

Dit is een van de weinige momenten waarop je als inschrijver invloed hebt op de inhoud van de opdracht: een goed antwoord kan de scope verduidelijken, maar geeft jouw team niet automatisch meer tijd om de inschrijving te verbeteren. Plan de vragenronde daarom als eigen mijlpaal in: intern verzamelen, technisch en juridisch laten toetsen en op tijd indienen. Mis je het moment, dan vul je gaten in het bestek op met aannames.

Let daarnaast op wijzigingen die na de nota van inlichtingen alsnog worden gepubliceerd. Die kunnen de inschrijfdeadline verschuiven of de scope veranderen, waarmee je capaciteitsplanning opnieuw op tafel komt. Leg tot slot vast wie de vragen indient, wie de antwoorden verwerkt en wanneer de definitieve versie van de inschrijving naar review gaat, zodat de nota van inlichtingen geen losse actie blijft naast je leveringswerk.

Beoordeling, verificatie en standstill: wachten kost ook capaciteit

Na de inschrijfdeadline blijf je beschikbaar voor drie fases: Beoordeling: de aanbestedende dienst beoordeelt de inschrijvingen op de gunningscriteria. Bij onduidelijkheden kan om verduidelijking of nadere toelichting worden gevraagd, vaak met een korte reactietermijn. Verificatie: afhankelijk van de opdracht kun je worden gevraagd bewijsstukken aan te leveren, zoals referenties, verklaringen of gegevens rond uitsluitingsgronden. Dat werk valt precies in de periode waarin je team al aan een volgend project of levering begint. Standstill: na de voorlopige gunning loopt de wettelijke opschortingstermijn waarbinnen een afgewezen inschrijver rechtsmiddelen kan inzetten. Verifieer de exacte duur in de Aanbestedingswet 2012 voordat je die periode in je planning blokkeert. Bereid je voor op wat je nu moet doen zodra de gunning in zicht is. Houd in deze fase een vast aanspreekpunt en een kleine buffer aan. Een verduidelijkingsverzoek met een korte reactietermijn is geen goed moment om je bidmanager al volledig op een ander project te zetten.

Van mijlpaal naar bidcapaciteit: de go/no-go-rekensom in vijf stappen

Die buffer en vaste aanspreekpunten zijn pas onderbouwd als je ze vooraf uit je planning haalt. De rekensom kent vijf stappen.

  1. Mijlpaallijst met uren. Maak de mijlpaallijst van de gekozen procedurevorm compleet en schat per mijlpaal de uren van je eigen team: lezen, afstemmen, schrijven en review, niet alleen het schrijven.

  2. Leveringswerk ernaast. Zet projecten, onderhoudsmomenten, vakanties en pieken in dezelfde kalenderweken. Een aanbesteding concurreert met je orderportefeuille, niet met een lege agenda.

  3. Toets op de krapste week. Kijk niet naar het gemiddelde, maar naar de week waarin inschrijving, nota van inlichtingen en een levering samenvallen. Kun je daar nog FTE vrijmaken?

  4. Auteur per gunningscriterium. Leg per criterium vast wie schrijft. Een plan van aanpak vraagt vaak een andere auteur dan prijs, planning of kwaliteitsborging; zonder naam per criterium is je planning een wens.

  5. Binair besluit. Kies: instappen met een expliciete capaciteitsafspraak, of niet instappen met een genoteerde reden. Is je schrijfcapaciteit krap, dan kan een externe check op eisen en scorecriteria, conceptteksten per criterium en een review vóór indiening het verschil maken.

Rekenvoorbeeld: bidcapaciteit naast leveringswerk

Pas de vijf stappen nu toe op één concrete procedure met voorselectie, waarin je zowel de aanmelding als de inschrijving verzorgt. Je werkt dan met twee vensters: één vóór de aanmelding en één vóór de inschrijfdeadline. Stel hypothetisch: venster 1 telt 12 werkdagen en venster 2 telt 25 werkdagen. Trek per venster vakantie, verkoopdagen en leveringsverplichtingen eraf. Blijven er 8 en 16 dagen over, en schat je 40 uur voor lezen, schrijven en review in venster 1 en 120 uur in venster 2, dan zie je of je bidteam dit naast leveringswerk aankan.

Is de uitkomst negatief, dan zijn er drie realistische opties: capaciteit tijdelijk uitbreiden, hulp inschakelen bij het checken van eisen en scorecriteria en bij het opstellen en nalezen van de stukken, of niet instappen. Is de uitkomst positief, leg dan per mijlpaal een eigenaar vast, inclusief de beoordelings-, verificatie- en standstillfase. Zo ontdekt niemand pas in de laatste week dat er nog een verklaring ontbreekt.

Werk dit voorbeeld één keer volledig door voor de procedurevorm die je het vaakst tegenkomt en bewaar het als template. Bij de volgende aankondiging heb je dan binnen een kwartier een eerste onderbouwde go/no-go.

Conclusie: plan de mijlpalen, niet alleen de inschrijfdeadline

Je rekenvoorbeeld maakt duidelijk dat de vraag niet is of de procedure past, maar of jouw team in de krapste week past. Verifieer de termijnen daarom op de PIANOo-pagina's en in de Aanbestedingswet 2012 voordat je ze in je planning zet.

Reken de mijlpalen terug en toets de krapste week, zoals uitgewerkt in de vijf stappen hierboven.

Kom je capaciteit tekort? Dat is een planningsvraagstuk, geen automatisch nee. Met een vroege check op eisen en scorecriteria en een review vóór indiening verklein je het aantal uren dat je zelf echt moet besteden.

Zelf een aanbesteding laten uitlezen?

Tender Analysis haalt de eisen, gunningscriteria en risico's uit de documenten en geeft een go/no-go-advies. Je eerste analyse is gratis, zonder creditcard.

Analyseer je eerste aanbesteding gratis

Verder lezen